Choroszcz.pl
Choroszcz.pl Choroszcz.pl Choroszcz.pl Cyfrowy Urząd Krajowa mapa zagrożeń bezpieczeństwa Fundusze UE Rozlicz PIT w Choroszczy Biuletyn informacji publicznej
Choroszcz.pl

Wsi spokojna, wsi wesoła: Kruszewo

2010-02-25

Gazeta w Choroszczy

- Położenie geograficzne: 53° 06′ 44″ N, 22° 49′ 42″ E- Kod pocztowy: 16-070 Kruszewo gm. Choroszcz- Powierzchnia działek: 1831 ha- Powierzchnia gruntów ornych oraz łąk i pastwisk: 632 ha- Powierzch...

Zdjęcie satelitarne Kruszewa, źródło: Google Earth- Położenie geograficzne: 53° 06′ 44″ N, 22° 49′ 42″ E
- Kod pocztowy: 16-070 Kruszewo gm. Choroszcz
- Powierzchnia działek: 1831 ha
- Powierzchnia gruntów ornych oraz łąk i pastwisk: 632 ha
- Powierzchnia gruntów pod budynkami: 19900 m2
- Powierzchnia lasów: 65,47 ha
- Powierzchnia nieużytków: 267300 m2
- Liczba ludności: 220
- Sołtys: Adam Radłowski
- Rada sołecka: Jacek Korpacz, Łukasz Krysiewicz, Wojciech Trypuz, Jerzy Sokół

Historia

Kruszewo zostało założone w 1437 r. przez Michała Zygmuntowicza - syna Wielkiego Księcia Litewskiego Zygmunta Kiejstutowicza. Po tragicznej śmierci Zygmunta Kiejstutowicza jego syn Michał uciekł na Mazowsze, a nad Narwią objął krótkotrwałe rządy (w latach 1440-1443 r.) mazowiecki książę Bolesław IV. Między rokiem 1494 a 1506 król polski Aleksander Jagielończyk nadał Kruszewo A. Stankiewiczowi, który w 1529 r. sprzedał wieś Mikołajowi Radziwiłłowi.
Aż do drugiej połowy XIX w folwark i wieś wchodziła w skład dóbr waniewskich, a po ich parcelacji do majętności śliwieńskiej. Właścicielami Kruszewa byli m.in.: Radziwiłłowie, Sieniawscy, Szczeniawscy, Orseti i Krasińscy.
Przez tereny Kruszewa maszerowały zapewne wojska napoleońskie. Po powstaniu listopadowym płynąca obok Narew stała się granicą celną z Królestwem Polskim. W latach 1900-1903 wybudowano nową drogę Białystok-Starosielce-Jeżewo wraz z drewnianym mostem biegnącym przez Narew o długości 365 m.
W latach 1939-1947 we wsi działał bardzo silny ruch oporu - zarówno antyhitlerowski, jak i antykomunistyczny. W tym okresie wielu młodych mężczyzn z Kruszewa oddało życie za wolną ojczyznę. Na terenie wsi znajduje się grób nieznanego żołnierza pochodzący z tego okresu. Miejscowość przeszła różne dzieje: w czasach II wojny światowej groziła jej pacyfikacja, ale dzięki mądrości ówczesnego sołtysa nie doszło do niej.

Most

Przyczółek zerwanego mostu w Kruszewie, źródło: WikipediaW latach 1900-1904 wraz budową drogi Białystok-Starosielce-Jeżewo wybudowano drewniany most biegnący przez Narew o długości 365 m. Most został zniszczony w 1915 r. Odbudowano go dopiero w 1928 r. jednak ponownie uległ zniszczeniu w 1939 r. i już nigdy nie więcej go nie odrestaurowano. Do dziś pozostały jedynie fragmenty drewnianych filarów i betonowe przyczółki, na których widać ślady walk. Z burzliwymi dziejami kruszewskiego mostu związana jest pewna legenda…

Legenda dotycząca mostu w Kruszewie

W latach 1900-1904 budowany był most w Kruszewie, ale prace szły bardzo powoli ze względu na ciężkie warunki pracy (teren był bagnisty). Pewnego dnia zjawił się nieznajomy mężczyzna i złożył ludziom pracującym przy moście pewną propozycję. Obiecał, że za jego przyczyną most stanie w ciągu kilku dni pod warunkiem, że pierwsza osoba, która przejdzie mostem będzie należała do niego. Nieznajomym mężczyzną okazał się być diabeł.
Chłopi, nie patrząc jednak na to, przystali na propozycję diabła, Most zgodnie z umową został postawiony w expresowym tempie. Jednak kiedy przyszła pora dotrzymania obietnicy przez chłopów, okazało się, że perspektywa niewoli u diabła nie za bardzo im się uśmiechała. Po długim namyśle chłopi wpadli na pomysł, żeby oszukać czarta i zamiast duszy puścić tym mostem ślepego konia. Tak też zrobili. Diabeł zorientował się jednak, że został oszukany. Strasznie się wściekł i powiedział, że ukarze chłopów za próbę przechytrzenia go. Kara polegała na tym, że każdy wybudowany w Kruszewie most będzie stał jedenaście lat i zostanie zniszczony przez wojnę. Tak też się stało: gdy tylko w Kruszewie wybudowano most, dokładnie po jedenastu latach wybuchła pierwsza wojna światowa. Po raz drugi most postawiono w 1928 r. i po jedenastu latach wybuchła druga wojna światowa i most został zniszczony. W chwili obecnej nikt nie chce budować mostu w Kruszewie z obawy przed wybuchem trzeciej wojny światowej. W opracowanej strategii rozwoju gminy Choroszcz jest pomysł, żeby oszukać czarta i zamiast mostu wybudować kładkę. Tylko co na to diabeł?

Szkoła

WordPress plugin

W 1928 r. na cześć marszałka J. Piłsudskiego wybudowana została Szkoła Podstawowa, która obecnie nosi jego imię i jest wizytówką gminy Choroszcz.
Adres szkoły:
Kruszewo 62
Tel. (85) 717 19 22

Atrakcje turystyczne i zabytki

Reduta "Koziołek" - rekonstrukcjaKruszewo jest miejscowością, która posiada ciekawą historię i miejsca turystyczne do zwiedzania. Z pewnością należy do nich reduta z czasów “potopu szwedzkiego” znana od dawna jako „Koziołek”. Redutę obronną z bastionami i fosą zbudowały wojska litewskie w 1656 r. Jej zadaniem była blokada Narwi i pozostającego wówczas w szwedzkich rękach zamku z arsenałem Rzeczypospolitej w Tykocinie. Według opinii historyków jest to jedyny tego typu obiekt zabytkowy dawnej polskiej sztuki fortyfikacyjnej ziemnej w kraju.

Na początku wsi - po przeciwnej stronie drogi - stoi wiatrak holender z 1936 r. Przed Kruszewem, przy skrzyżowaniu ze starą szosą “jeżewską”, na niewielkim wzniesieniu znajduje się kaplica z końca XVIII wieku - murowana z cegły i kamienia polnego. W Kruszewie zachowało się też wiele zabytkowych domów mieszkalnych, np. drewniany dom nr 51 z XIX wieku.

Słynne ogórki i kapusta

WordPress plugin

Obecnie wieś znana jest z uprawy wyśmienitych ogórków i kapusty. Kruszewo nazywane jest „Polskim Zagłębiem Ogórkowym”. Uprawa ogórków to tradycja wielopokoleniowa w Kruszewie. Legenda głosi, że już Napoleon zachwycał się nimi, maszerując ze swoimi wojskami na Moskwę. Zabrał ze sobą tylko jedną beczkę i dlatego przegrał. 7 września 2005 roku „Kruszewski Ogórek Herbowy” wpisany został na Listę Produktów Tradycyjnych, a równie wyśmienita „Kruszewska kapusta kiszona” znalazła się na liście 11 czerwca 2007 roku.

 Kruszewski ogórek herbowy

Kruszewska kapusta kiszona

Kultura

To właśnie w Kruszewie organizowany jest co roku ogólnopolski festyn pod nazwą “Dzień Ogórka“. Pomysłodawcą festynu jest obecny sołtys wsi – pan Adam Radłowski. Pierwszy Dzień Ogórka odbył się 24 września 2000 roku. Planowany jest zawsze na początku września i ma miejsce na placu przed Szkołą Podstawową. Dzień Ogórka z roku na rok cieszy się coraz większą popularnością nie tylko w regionie, ale i w całej Polsce. To druga – obok Jarmarku Dominikańskiego – flagowa impreza w gminie Choroszcz.

We wsi działa także zespół folklorystyczny Narwianki. Folklorystyczny zespół śpiewaczy Narwianki z Kruszewa powstał w 1985 roku spontanicznie i niejako przypadkiem. Gospodynie z Kruszywa, przygotowując tradycyjny program artystyczny na uroczystości dożynkowe w Klepaczach, postanowiły nałożyć na siebie podobne chusty i tak doszło do debiutanckiego koncertu. Panie otrzymały pieniądze na stroje, zaczęły zapisywać piosenki zasłyszane od swych rodziców i dziadków, układać własny repertuar, a rok później – już jako Narwianki – wystąpiły na dożynkach w Rogówku i Częstochowie.

WordPress plugin

Przez pierwsze 15 lat istnienia zespołu rolę kierownika pełniła Genowefa Sokół, której obowiązki w 2000 roku przejęła Alina Trypuz, będąca także autorką słów piosenek wykonywanych przez Narwianki. Zespól uczestniczył w dziesiątkach imprez, przeglądów i uroczystości, koncertował także w Wilnie. W swoim repertuarze ma tradycyjne piosenki i pieśni okolicznościowe, obrzędowe, religijne. Działa pod opieką Miejsko-Gminnego Centrum Kultury w Choroszczy.
Z okazji 20-lecia zespołu staraniem Miejsko-Gminnego Centrum Kultury w Choroszczy została wydana płyta kompaktowa zespołu pod tytułem „NARWIANKI”. Nagrań dokonano 26 października 2006 roku w Studiu Muzycznym Rembrandt.

Posłuchaj! Narwianki:  “A nasze Kruszewo” (mp3)

Szlaki turystyczne

Przez Kruszewo przechodzi 35-kilometrowy pieszy Szlak Nadnarwiański (znaki żółte). Kruszewo znajduje się na 32 kilometrze tego szlaku. Kruszewo leży też na końcu 20-kilometrowego rowerowego Szlaku Światowida (znaki zielone). Szlak ten kończy się na zerwanym moście.

Herb, flaga, pieczęć

flaga_kruszewaKruszewo szczyci się tym, że ma własną flagę, pieczęć i jest pierwszą wsią herbową w Polsce. Herb nadano wsi 19 lutego 2000 roku w Szkole Podstawowej im. J. Piłsudskiego. Herb używany był w przeszłości jako znak rycerski przez Michała Zygmuntowicza - syna Wielkiego Księcia Litewskiego Zygmunta Kiejstutowicza. Herb stał się doskonałym sposobem marketingowym promującym Kruszewo. Kruszewo poszło za ciosem i już 24 września 2000 roku podczas I Dnia Ogórka na maszt wciągnięto flagę Kruszewa.
W tym roku Kruszewo obchodzi 10. rocznicę nadania herbu i flagi. Główne uroczystości odbędą się 5 września 2010 roku  podczas XI „Ogólnopolskiego Dnia Ogórka”.

Ciekawostki

- W Polsce są jeszcze 4 miejscowości o nazwie „Kruszewo”:
1) W powiecie pilskim (woj. wielkopolskie)
2) W powiecie ostrołęckim (woj. mazowieckie)
3) W powiecie piskim (woj. warmiński-mazurskie)
4) W powiecie żuromińskim (woj. mazowieckie)

- Kruszewo należy do Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Konowałach. (oprac. IH)