Choroszcz.pl
Choroszcz.pl Choroszcz.pl Choroszcz.pl Cyfrowy Urząd Krajowa mapa zagrożeń bezpieczeństwa Fundusze UE Biuletyn informacji publicznej Decycyjmy razem
Choroszcz.pl

Stulecie założenia POW w Choroszczy – trzy dni pełne historii

2017-10-12

Gazeta w Choroszczy

W deszczową niedzielę 8 października o 16.30 jesienna słota ustąpiła miejsca słońcu, by te uświetniło uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy upamiętniającej choroską Komendę Lokalną Polskiej Organizacji Wojskowej. Monument został zbudowany na rogu ulic H. Sieniewicza i Lipowej w Choroszczy, w miejscu zwanym „Birża”, gdzie przed stu laty, 7 X 1917 r. w domu Wilczyńskich założono komórkę POW. Niedzielna uroczystość była zwieńczeniem trzydniowych obchodów stulecia POW w Choroszczy, objętych honorowym patronatem przez Roberta Wardzińskiego Burmistrza Choroszczy.

Posterunek honorowy przy pomniku pełnili żołnierze z 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego oraz choroszczańscy harcerze. Wydarzenie uświetnili żołnierze POW i poczty sztandarowe Szkoły Podstawowej im. H. Sienkiewicza w Choroszczy, Akcji Katolickiej, a także OSP Choroszcz, Barszczewo i Rogówek.

 

Po odśpiewaniu „Mazurka Dąbrowskiego”, rys historyczny wygłosił Józef Waczyński prezes Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy, a z przemówieniem okolicznościowym wystąpił Robert Wardziński Burmistrz Choroszczy.

 

Pani Halina Bielawska, córka peowiaka Stanisława Lewanowskiego ps. „Jeż” odsłoniła tablicę upamiętniającą choroską Komendę Lokalną POW, nie kryjąc wzruszenia i dziękując wszystkim, którzy przyczynili się do uczczenia peowiaków z Choroszczy. Aktu poświęcenia monumentu dokonali: ks. ppłk. Tomasz Paroń proboszcz parafii wojskowej pw. św. Jerzego w Białymstoku oraz ks. prałat Stefan Brzostowski (wnuk peowiaka Stefana Brzostowskiego ps. „Chmielnicki”) z Kurii Archidiecezjalnej w Białymstoku. Następnie pod tablicą zostały złożone kwiaty i znicze, przez poczty sztandarowe przedstawicieli Ministra Jarosława Zielińskiego, Urzędu Miejskiego w Choroszczy, organizacji, instytucji, mieszkańców, a także potomów peowiaków w Gminy Choroszcz oraz województwa podlaskiego. Następnie zebrani przemaszerowali ulicą Lipową i Adama Mickiewicza na Rynek 11 Listopada – do choroszczańskiego kościoła.

 

Budowę monumentu zrealizowano z funduszy gminy Choroszcz. Kamień, na którym zamontowano tablicę, wybrał Jan Adamski. Od miesięcy, nad przebiegiem pracował szeroki komitet organizacyjny.

 

O 18.00 rozpoczęła się Eucharystia w intencji choroskich peowiaków. Mszę celebrował ks. kan. Leszek Struk, a kazanie wygłosił ks. dr Bogdan Skłodowski, dyrektor Wydziału Katechetycznego Kurii Archidiecezjalnej w Białymstoku. Choroszczanie, pogrążeni w modlitwie i jesiennej zadumie, zakończyli trzydniowe uroczyste obchody utworzenia w Choroszczy Komendy Lokalnej Polskiej Organizacji Wojskowej.

 


 

A jak wyglądał drugi dzień obchodów 100-lecia  Komendy Lokalnej Choroszcz POW?

 

Sobota 7 października upłynęła pod znakiem wydarzeń zlokalizowanych w Miejsko-Gminnym Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy. O godz. 10.00 w auli M-GCKiS Robert Wardziński Burmistrz Choroszczy i patron honorowy obchodów uroczyście otworzył  konferencję naukową pn. „Polskie tradycje niepodległościowe Choroszczy i okolic. Historia, antropologia, literatura”.


Licznie zebranych uczestników powitali: prof. Jan Snopko – dyrektor Instytutu Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku, Ewa Dąbrowska reprezentująca Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego, Józef Waczyński – prezes zarządu Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy, Wojciech Jan Cymbalisty – prezes Fundacji Pole Kultury i instruktor w M-GCKiS. Wykład inauguracyjny wygłosił prof. Adam Czesław Dobroński. Tematem wystąpienia były dzieje wojskowości na terenie Choroszczy i okolic.

 

Następnie został zaprezentowany album pt.: „Bohaterowie sprzed stu lat. Portret zbiorowy”, będący efektem wielomiesięcznego projektu badawczego dotowanego ze środków budżetu województwa podlaskiego, a koordynowanego przez Fundację Pole Kultury i wspieranego przez licznych partnerów: Uniwersytet w Białymstoku, Instytut Historii i Nauk Politycznych UwB, Instytut Filologii Polskiej UwB, Zakład Badań Interdyscyplinarnych, Muzeum Podlaskie, Urząd Miejski w Choroszczy, Miejsko-Gminne Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy, Miejską Bibliotekę Publiczną w Choroszczy, OSP Choroszcz, Towarzystwo Przyjaciół Choroszczy, Stowarzyszenie Pamięć i Tożsamość Skała i Portal Choroszcz Miniona. Licząca 154 strony książka pod redakcją Wojciecha Cymbalistego trafiła najpierw do 60 osób biorących udział w projekcie badawczym, a następnie do wszystkich uczestników wydarzenia. Autorzy wspomnień i osoby, które udostępniły zdjęcia otrzymały pamiątkowe upominki ufundowane w ramach projektu.

 

Na zgromadzonych czekało też piękne wydawnictwo „POW w Choroszczy” autorstwa Józefa Waczyńskiego ze zdjęciami wykonanymi przez Szymona Paczyńskiego. Publikację zaprojektowała Barbara Bielawiec, a druk Bank Spółdzielczy w Białymstoku Oddział w Choroszczy.

 

Gdy pachnące świeżym drukiem książki trafiły w ręce czytelników, nadszedł czas na wernisaże. Galeria Miejsko-Gminnego Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy gościła wystawę pn. „Pamiątki POW w Choroszczy” przygotowaną przez Towarzystwo Przyjaciół Choroszczy. Zbiorów użyczyła Halina Bielawska – córka peowiaka Stanisława Lewanowskiego ps. „Jeż”, Jan Adamski, Państwo Waczyńscy i Państwo Andruszkiewiczowie. Na wystawie znalazła się również obszerna kolekcja zabytkowych medali z Józefem Piłsudskim ze zbiorów Waldemara Malewicza. Ściany galerii zajęła natomiast wystawa „Bohaterowie sprzed stu lat. Portret zbiorowy” prezentująca fragmenty wspomnianej powyżej książki.

 

Rozpoczęcie konferencji, promocję książki i wernisaże wystaw relacjonowała na żywo – jak zawsze niezawodna – Twoja Telewizja Regionalna, patronująca obchodom, wspólnie z „Gazetą w Choroszczy” i „Głosem Choroszczy”.

 

Od południa były kontynuowane obrady plenarne konferencji naukowej. Pierwszy blok współprowadzili prof. Jan Snopko i prof. Adam Czesław Dobroński. Uczestnicy usłyszeli historię POW w Tykocinie wygłoszoną przez Czesława Rybickiego (Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział Łomża). Ppłk. POW Piotr Augustynowicz przypomniał tradycje historyczne i współczesne POW, a Marian Olechnowicz z Fundacji Aktywizacja przybliżył sylwetki lokalnych bohaterów. Józef Waczyński przedstawił zbiory związane z POW, będące w zasobach Muzeum Wojska w Białymstoku.

 

W drugim bloku obrad, prowadzonym przez Wojciecha Jana Cymbalistego – doktoranta literaturoznawstwa UwB, Adam Kamieński przybliżył obraz powstania styczniowego na Białostocczyźnie na podstawie pamiętników Ignacego Aramowicza i Adolfa Białokoza. Ks. Andrzej Sadowski przedstawił rys biograficzny zasłużonego dla Choroszczy kapłana – ks. proboszcza Adama Ostrowskiego. Grzegorz Krysiewicz przedstawił wyniki swoich badań nad historią Armii Krajowej na terenie gminy Choroszcz, natomiast Kinga Siemieniuk zaprezentowała rezultaty kwerendy w rodzinnym archiwum. Na zakończenie tej części obrad Jan Adamski przybliżył postać majora pilota Edwarda Hajdukiewicza.

 

W bloku trzecim prowadzonym przez prof. Violettę Wejs-Milewską, dyrektor Instytutu Filologii Polskiej UwB, hm. Jan Dworakowski referował o początkach harcerstwa białostockiego w latach 1913-1923. Pwd. Marta Bokun przedstawiła zarys późniejszej historii zogniskowanej wokół choroskiego harcerstwa i zaapelowała o wsparcie badań nad minionymi dekadami harcerskich przedsięwzięć w grodzie nad Horodnianką. Jan Adamski przybliżył choroszczańskie pomniki niepodległościowe, a Wojciech Cymbalisty opowiedział o wątkach niepodległościowych w literaturze o Choroszczy. Bardzo cieszymy się, że pani Elżbieta Zubrycka – córka Jana Paszty, prezesa Związku Peowiaków Oddziału Białystok zaszczyciła nas swoją obecnością i wspomnieniem o losach białostockiej POW i jej sztandaru.

 

Na zakończenie pracowitego dnia: pełnego obrad, historii, pięknych wystaw i książek oraz niezwykłych spotkań, Przemysław Waczyński dyrektor Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy, współorganizującego obchody Jubileuszu POW, zaprosił wszystkich uczestników na uroczysty obiad, który ufundował Zakład Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Choroszczy – od lat wspierający wiele wspaniałych przedsięwzięć społecznych i kulturalnych. Dzielnych peowiaków przybyłych na choroszczańskie uroczystości z pododdziałów z Ełku, Suwałk, Augustowa, Sejn i Radomia, pod komendą ppłk. Piotra Augustynowicza, gościliśmy w Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Kruszewie.

 

Dziękujemy Robertowi Wardzińskiemu Burmistrzowi Choroszczy za ogromne wsparcie ze strony Urzędu Miejskiego, szczególnie za zorganizowanie przewozu naszych drogich gości z POW, Pani Dyrektor SP Kruszewo Marcie Stobińskiej-Domin za wsparcie społeczności szkolnej w gościnie, a firmie Perkpol Jana Bolesława Perkowskiego za przekazane smakowite wiktuały dla naszych drogich gości.

 


 

Preludium sobotnich i niedzielnych uroczystości był piątkowy koncert patriotyczny.

 

W auli Miejsko-Gminnego Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy odbył się koncert pieśni patriotycznych pt.: „Gdy Polska da nam rozkaz”. Kilkanaście pieśni i piosenek o miłości do ojczyzny wyśpiewało Trio Krystmar. Słuchacze, w tym peowiacy z Ełku, zasłuchali się w niejedną zwrotkę i deklamację najsłynniejszych wierszy o Polsce.

 

Koncert z okazji stulecia założenia w Choroszczy Komendy Lokalnej Polskiej Organizacji Wojskowej przygotowało Miejsko-Gminne Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy.

 

Dziękujemy za zorganizowanie obchodów stulecia założenia Polskiej Organizacji Wojskowej Komendy Lokalnej Choroszcz:

 

Szerokiemu gronu organizatorów, które współtworzyli:

> Urząd Miejski w Choroszczy;

> Miejsko-Gminne Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy – gospodarz wydarzeń pierwszego i drugiego dnia obchodów;

> Fundacja Pole Kultury – koordynator ogólnopolskiej konferencji naukowej pn. „Polskie tradycje niepodległościowe Choroszczy i okolic. Historia, antropologia, literatura” oraz projektu badawczego pn. „Bohaterowie sprzed stu lat. Portret zbiorowy”, który zaowocował wydaniem albumu i wystawą pod tym samym tytułem;

> Towarzystwo Przyjaciół Choroszczy – koordynator wizyty współczesnej POW oraz wystawy „Pamiątki POW w Choroszczy”.

 

Dziękujemy współorganizatorom:

> Dziękujemy Panu Robertowi Wardzińskiemu Burmistrzowi Choroszczy za ustawiczne wsparcie i objęcie honorowym patronatem całych obszernych i bogatych obchodów stulecia założenia Komendy Lokalnej POW w Choroszczy, za wsparcie Urzędu Miejskiego, czuwanie nad pracami Komitetu Organizacyjnego i sfinansowanie ze środków budżetu gminy Choroszcz tablicy ku czci choroskiej POW na roku ulic. H. Sienkiewicza i Lipowej.

> Instytutowi Filologii Polskiej Uniwersytetowi w Białymstoku i Zakładowi Badań Interdyscyplinarnych UwB reprezentowanym przez Panią Prof. Violettę Wejs-Milewską Dyrektor Instytutu – za wsparcie merytoryczne i organizacyjne konferencji naukowej;

> Instytutowi Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku reprezentowanemu przez Pana Prof. Jana Snopko Dyrektora Instytutu – za wsparcie merytoryczne i organizacyjne konferencji naukowej;

> Muzeum Podlaskiemu w Białymstoku – reprezentowanemu przez Pana Andrzeja Lechowskiego Dyrektora Muzeum za bezpłatne oprowadzenie uczestników konferencji po wystawach stałych Muzeum Wnętrz Pałacowych w Choroszczy, a także za wypożyczenie gablot wystawienniczych;

> Stowarzyszeniu Pamięć i Tożsamość Skała – reprezentowanemu przez Pana Grzegorza Krysiewicza, Prezesa Zarządu – za wsparcie projektu badawczego oraz konferencji;

> Portalowi Choroszcz Miniona – reprezentowanemu przez Pana Jakuba Bobrowskiego – za wsparcie projektu badawczego oraz konferencji;

> Parafialnemu Oddziałowi Akcji Katolickiej – reprezentowanemu przez Panią Eugenię Popko, Prezes Zarządu – za współtworzenie części religijnej obchodów;

> Miejskiej Bibliotece Publicznej w Choroszczy – reprezentowanej przez Panią Elżbietę Wróblewską, Kierownik Biblioteki – za wsparcie logistyczne konferencji naukowej;

> 8. Szczepowi Drużyn Specjalnościowych „Szemkel” im. Cichociemnych – reprezentowanemu przez Panią Przewodnik Martę Bokun – za wsparcie wolontariackie obchodów.

> Komendzie Naczelnej POW, która przez trzy dni obchodów była reprezentowana przez Komendanta Głównego POW – ppłk. POW Piotra Augustynowicza i żołnierzy POW z pododdziałów z Ełku, Suwałk, Augustowa, Sejn i Radomia, którzy brali udział we wszystkich wydarzeniach. Dziękujemy za tą wspaniałą obecność!

> Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Kruszewie, która gościła blisko trzydziestoosobową grupę żołnierzy POW, dla których Pan Grzegorz Krysiewicz zadbał o atrakcje krajoznawcze tj. zwiedzenie Wieży Kruszewo oraz Zerwanego Mostu oraz czuwał nad aprowizacją. Dziękujemy za ten wkład pracy!

> Instytucjom, które wsparły okolicznościowe wydawnictwa: Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Podlaskiego za wsparcie grantem Fundacji Pole Kultury, dzięki czemu został zrealizowany projekt badawczy pn. „Bohaterowie sprzed stu lat. Portret zbiorowy”, została wydana książka (300 egz.) i przygotowana wystawa pod tym samym tytułem; Bankowi Spółdzielczemu w Choroszczy, który sfinansował druk okolicznościowego folderu pn. „Polska Organizacja Wojskowa w Choroszczy” Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy, zredagowanego przez Pana Józefa Waczyńskiego (publikacja pokonferencyjna ukaże się w połowie grudnia, nakładem Fundacji Pole Kultury dzięki dofinasowaniu z budżetu gminy Choroszcz);

> Dziękujemy Zakładowi Energetyki Cieplnej, Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o., firmie Perkpol, Towarzystwu Przyjaciół Choroszczy, Fundacji Pole Kultury oraz Miejsko-Gminnemu Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy – które wsparły stronę gastronomiczną imprezy;

> Dziękujemy Panu Janowi Adamskiemu za ogromną inspirację, motywowanie i wspieranie na każdym kroku realizacji całego programu uroczystości oraz za wybór kamienia i napisu na monumencie;

> Dziękujemy Pani Halina Bielawskiej, córce peowiaka Stanisława Lewanowskiego ps. „Jeż”, która odsłoniła tablicę upamiętniającą choroską Komendę Lokalną POW. Kapłanom, którzy monument poświęcili: ks. ppłk. Tomaszowi Paroniowi proboszczowi parafii wojskowej pw. św. Jerzego w Białymstoku oraz ks. prałatowi Stefanowi Brzostowskiemu (wnukowi peowiaka Stefana Brzostowskiego ps. „Chmielnicki”) z Kurii Archidiecezjalnej w Białymstoku;

> Dziękujemy duchownym – ks. prot. Andrzejowi Bołbotowi i ks. Andrzejowi Sadowskiemu za uczestnictwo w sobotniej konferencji, a ks. dr. Marcinowi Oleksemu kpt. POW za udział w niedzielnej ceremonii;

> Dziękujemy choroszczańskim Kapłanom rzymskokatolickim na czele z ks. kan. Leszkiem Strukiem proboszczem choroszczańskiej parafii oraz ks. dr. Bogdanowi Skłodowskiemu dyrektorowi Wydziału Katechetycznego Kurii Archidiecezjalnej – za odprawienie uroczystej Eucharystii w intencji peowiaków;

> Dziękujemy za wspaniałą reprezentację służb mundurowych: Druhom z OSP Choroszcz, Barszczewo i Rogówek wraz z Krzysztofem Kraśnickim – Prezesem Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego ZOSP RP i Tadeuszem Lewkowiczem Komendantem Gminnym ZOSP RP;

> Dziękujemy Parafialnemu Oddziałowi Akcji Katolickiej, który wsparł wydarzenie wystawieniem pocztów sztandarowych; Szwadronowi Kawalerii im. Dywizji Kawalerii Zaza, który uświetnił niedzielne uroczystości. Dziękujemy Panu płk. dypl. Marcinowi Frączkowi – Dowódcy Garnizonu Białystok oraz Dowódcy 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego – za wystawienie posterunku honorowego przy nowym choroszczańskim monumencie; posterunek rozstawił st. kpr. Stanisław Wysocki;

> Społeczności Przedszkola Samorządowego im. Jana Pawła II w Choroszczy oraz Szkoły Podstawowej im. H. Sienkiewicza w Choroszczy – które zadbały o to, by młodzi i najmłodsi mieszkańcy gminy poszerzali swoją wiedzę o lokalnej historii. Jesteśmy wdzięczni za te działania!

> Dziękujemy licznemu, sześćdziesięcioosobowemu gronu autorów, osób, które użyczyły zdjęć i wspomnień na wystawę i do albumu pn. „Bohaterowie sprzed stu lat. Portret zbiorowy” oraz na wystawę pn. „Pamiątki POW w Choroszczy”;

> Dziękujemy licznym delegacjom, które złożyły kwiaty i znicze pod nowo odsłoniętą tablicą;

> Dziękujemy Panu Przemysławowi Waczyńskiemu Dyrektorowi M-GCKiS w Choroszczy i niestrudzonej ekipie choroszczańskiego Centrum Kultury i Sportu wraz z Biblioteką Publiczną  w Choroszczy – za liczne wysiłki, starania i zaangażowanie, bez których tak wielkie przedsięwzięcie nie byłoby możliwe do zrealizowania;

> Dziękujemy serdecznie wolontariuszom współpracującym z M-GCKiS, doktorantkom UwB i społecznikom z Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy za pracę, bez której nie byłoby możliwe przeprowadzenie konferencji i towarzyszącym jej wernisaży wystaw.

 

Przedstawiciele komitetu organizacyjnego:

Józef Waczyński
Prezes zarządu Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy

Wojciech Jan Cymbalisty
Prezes Fundacji Pole Kultury

[See image gallery at gazeta.choroszcz.pl]

Fot. Szymon Paczyński, Karolina Gołębiewska, Zbigniew Andruszkiewicz

 

[See image gallery at gazeta.choroszcz.pl]

Fot. Szymon Paczyński, Karolina Gołębiewska, Zbigniew Andruszkiewicz