Wiatrak holenderski

Nieopodal wsi Kruszewo

Wiatrak mielił zboże na mąkę tylko trzy sezony. Wkrótce jego właściciel ciężko zachorował na gruźlicę i zmarł. Po wojnie, przez pewien czas, w wiatraku były urządzone mieszkania.

     

Wiatrak holenderski z 1936 roku. Pierwsze opisy takich wiatraków pojawiają się w wieku XVI w Holandii. Charakteryzuje się on nieruchomym, masywnym korpusem (zwykle murowanym, na planie koła lub wieloboku). Na nim jest umocowana, obracana na łożysku, bryła dachowa ze śmigłami. Rozwiązanie takie miało dwie podstawowe zalety: obracanie bryły dachowej umieszczonej na rolkach było łatwiejsze niż w wiatrakach kozłowych. Korpus wiatraka był wykonany najczęściej z kamienia i umocowany solidnie do podłoża, dlatego w czasie bardzo silnych wiatrów uszkodzeniu mogła ulec tylko część dachowa. „Holendry” wykorzystywano do napędzania maszyn tartacznych, pompowania wód głębinowych w celach przemysłowych oraz mielenia: zboża, nasion słoneczników, lnu na oleje itp.

Nie ma całkowitej pewności, kto mógł być budowniczym wiatraka. Prawdopodobnie pochodził on z Łomży. Starsi ludzie wspominają o przybyszu z Ameryki, który tuż po zbudowaniu wiatraka wyprowadził się z Kruszewa. Miał na imię Józef. Według opinii obecnego właściciela obiektu, wiatrak zbudował Tryfon Oniśko. Pieniądze na „holendra” zarobił pracując w Stanach Zjednoczonych.

Do atrakcji najłatwiej dostać się autem lub rowerem, w czym może pomóc Green Velo, czyli trasa rowerowa biegnąca przez 5 województw ściany wschodniej Polski, tj. województwo warmińsko- mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie i świętokrzyskie. W województwie podlaskim trasa obejmuje: Gołdap – Suwałki – Wigierski Park Narodowy – Augustów i Puszczę Augustowską – Biebrzański Park Narodowy – Osowiec- Twierdzę – Łomżę – Tykocin – Narwiański Park Narodowy – Choroszcz – Białystok – Puszczę Knyszyńską – Supraśl – Puszczą Białowieską - Hajnówkę – Siemiatycze – Mielnik. Łączna długość całego szlaku wynosi 1885 km, zaś w granicach województwa podlaskiego – 509 km. Na całej trasie, co ok. 10 km, zlokalizowane są Miejsca Obsługi Rowerzystów (MORy) ze stołami, ławkami, stojakami na rowery oraz tablicami informacyjnymi o szlaku i najbliższych atrakcjach, gdzie można odetchnąć po emocjonującym zwiedzaniu. Przez teren gminy Choroszcz, trasa rowerowa biegnie w większości wydzieloną od drogi, ścieżką dla rowerzystów. Korzystając z trasy, przy MOR Pańki warto zjechać z głównego biegu Green Velo i skierować się na wieś Śliwno (gdzie znjdziemy jedną z największych atrakcji turystycznych gminy Choroszcz - Kładkę Śliwno - Waniewo) lub Kruszewo, gdzie na końcu drogi dotrzemy do Zerwanego Mostu.

Turyści nieposiadający własnego roweru, mogą skorzytać z wprowadzonego na terenie Choroszczy, systemu BiKeR. W 2015 r. gmina Choroszcz, jako pierwsza spośród podmiejskich gmin Aglomeracji Białostockiej, zaoferowała u siebie rowery miejskie. Stacja BiKeRa – z 15 miejscami rowerowymi – stanęła na Rynku 11 Listopada w Choroszczy, tuż przy kościele. W 2017 r. uruchomiona została druga stacja BiKeRa i ulokowana na Placu dr. Z. Brodowicza, przy budynku Centrum Informacji Turystycznej oraz Miejsko – Gminnego Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy. Dzięki temu, Choroszcz jako pierwsza połączyła się z Białymstokiem Białostocką Komunikacją Rowerową. Udogodnienie to pozwala zwiedzać wszystkie atrakcje gminy na dwóch kółkach, a także swobodnie przemierzać trasę Choroszcz-Białystok.

Powrót na początek strony